Rente in islamitische financieringen nietig verklaard: Dubai Court of Cassation bevestigt verbod in Murabaha-zaken

Op 8 juli 2025 heeft het Dubai Court of Cassation een principiële uitspraak gedaan over het gebruik van rente in islamitische financieringsovereenkomsten. In de gecombineerde zaken Commercial Cassation Appeals No. 595/2025 en 608/2025 oordeelde het Hof dat een islamitische financiële instelling géén rente mag eisen bij te late betaling van een financieringsovereenkomst, zelfs niet in de vorm van “wettelijke rente” of “vertragingsvergoeding”.

Achtergrond van de zaak

De procedure ontstond naar aanleiding van een Murabaha-financieringsovereenkomst tussen een bank (gekwalificeerd als islamitische financiële instelling) en een cliënt. De cliënt kreeg twee financieringsfaciliteiten voor de aankoop van aandelen in een handelsfonds. Deze aandelen werden vervolgens verpand als zekerheid aan de bank.

Toen de cliënt volgens de bank in gebreke bleef met de betaling, vorderde de bank niet alleen de hoofdsom, maar ook 5% rente, gebaseerd op de gebruikelijke wettelijke rentevoet bij handelszaken. De cliënt verweerde zich onder meer met het argument dat de vordering prematuur was én dat rente niet is toegestaan binnen islamitische financiering. Beide partijen stelden hoger beroep in tegen het vonnis van de eerste rechter.

Juridische vragen en kernpunten

Het Hof van Cassatie moest zich uitspreken over de volgende kernpunten:

• Was de vordering van de bank prematuur?
• Hoe moest de verschuldigde som worden berekend na gedeeltelijke aflossing door verkoop van de verpande aandelen?
• Wie draagt de verantwoordelijkheid voor aankoopinstructies binnen de Murabaha-structuur?
• Mag een islamitische bank rente eisen bij wanbetaling?

Het vierde punt was doorslaggevend.

Oordeel van het Hof over rente

Het Hof oordeelde op basis van artikelen 468, 472 en vooral 473 van de UAE Commercial Transactions Law als volgt:

1. De wet is van toepassing op alle commerciële transacties waarbij islamitische instellingen partij zijn;
2. Een islamitische financiële instelling is elke instelling waarvan uit de oprichtingsdocumenten blijkt dat zij werkt volgens islamitische shariaprinicipes;
3. Murabaha-transacties vallen onder commerciële contracten met sharia-karakter, als zij worden gesloten door zo’n instelling;
4. Artikel 473 verbiedt islamitische financiële instellingen om rente of enig ander voordeel te eisen bij te late betaling — ook niet als “compensatie”.

Het Hof stelde expliciet vast dat zelfs wettelijke rente niet mag worden opgelegd door of aan een islamitische bank. Iedere bepaling die dit probeert te omzeilen, is nietig.

Het Hof vernietigde daarom het gedeelte van het eerdere vonnis dat 5% rente toekende, en bevestigde alleen de hoofdsom als verschuldigd bedrag. 

Wat moeten islamitische financiële instellingen nu herzien?

Deze uitspraak maakt een aantal contractuele en operationele aanpassingen onvermijdelijk voor banken en instellingen die zich “Islamic” bank noemen. 

1. Alle rente- en boetebepalingen schrappen

Bepalingen in bestaande contracten waarin rente, vertragingsvergoeding of schadevergoeding bij wanbetaling voorkomt moeten worden verwijderd. Dit geldt zowel voor:

• Murabaha-overeenkomsten
• Master Islamic Finance Agreements
• Recovery templates
• Standaardvoorwaarden

Ook verwijzingen naar rente op basis van de UAE Civil Code of algemene handelspraktijk zijn niet langer toelaatbaar.

2. Herstructurering van sanctiemechanismen bij wanbetaling

Islamitische instellingen mogen alleen nog gebruik maken van sancties die shariacompliant zijn, zoals:

• verkoop van onderpand (zoals de aandelen in deze zaak);
• verlies van korting op het winstdeel;
• inschakeling van arbitrage;
• toepassen van Takaful-dekking.

Deze sancties moeten worden afgestemd met en goedgekeurd door de interne shariaraad van de instelling.

3. Aanpassing van geschillenclausules en toepasselijk recht

Alle overeenkomstenmoeten duidelijk maken dat:

• UAE-wetgeving én shariabeginselen van toepassing zijn;
• civiele rentevorderingen niet afdwingbaar zijn bij de rechter, zelfs als ze contractueel zijn overeengekomen.

Betekenis voor de UAE-praktijk

Deze uitspraak bevestigt drie belangrijke juridische principes:

1. Islamitisch contractrecht in de UAE is dwingend recht. Rentebepalingen zijn niet alleen onwenselijk maar ongeldig.
2. Het renteverbod is absoluut. Er zijn geen toegestane omwegen — ook niet via schadevergoeding, liquidated damages, vertragingsrente of wettelijke rente.
3. Rechterlijke toetsing vindt plaats op basis van de contractuele status van de instelling. Zodra de bank zich in haar statuten of contracten baseert op shariaprinicipes, is zij gebonden aan artikel 473.